Jesteś tutaj

Czynniki wzrostu gospodarczego

Wytwarzanie dochodu narodowego traktuje się w teorii ekonomii jako proces tworzenia użyteczności, które są utożsamiane z wartością. Procesie tym biorą udział trzy podstawowe czynniki produkcji, a mianowicie praca jako siła robocza, kapitał jako środki produkcji oraz ziemia jako zasoby przyrodnicze. Ze względu na to, że każdy z tych czynników wykorzystywany jest w procesie produkcji zdobywa on w zamian odpowiednio: płacę, zysk oraz renę.

Funkcja produkcji to zależność między produkcją a nakładami czynników produkcji. Funkcja ta wykorzystywana jest zarówno w mikro- jak i w makroekonomii. W mikroekonomii występuje ona w modelu producenta, w makroekonomii natomiast funkcja produkcji, nazywana również Cobba Douglasa, wyraża zależność między dochodem narodowym a czynnikami produkcji w skali całej gospodarki narodowej.

DN = f(K,L)
funkcja dwóch zmiennych: kapitału i pracy

Funkcja produkcji ułatwia dokonywanie wyboru metody wytwarzania przy istniejącym stanie wiedzy technicznej. Zakłada się, że praca i kapitał mają charakter jednorodny, dają się więc łatwo porównywać i sumować. Czynniki te wobec siebie są substytucyjne i komplementarne. Funkcja produkcji stanowi obszerny zbiór alternatywnych metod wytwarzania odzwierciedlających różne kombinacje kapitału i pracy. Wybór określonej metody wytwarzania zależy od relacji cen poszczególnych czynników. Istnieją różne sposoby prezentacji funkcji produkcji i wyznaczania optymalnej techniki produkcji. Najczęściej wykorzystuje się funkcję produkcji w takiej postaci, w której przeciętny poziom wydajności pracy stanowi funkcję nakładu kapitałów na jednego robotnika. Jeśli pod wpływem zmiany układu cen nastąpi przejście do bardziej zmechanizowanej (bardziej kapitałochłonnej i mniej pracochłonnej) techniki produkcji, wówczas na krzywej produkcji dokonuje się określone przesunięcie oznaczające substytucję między kapitałem a pracą, nazywane pobudzonym postępem technicznym. Osiągnięcie wyższej wydajności pracy możliwe jest też przez stosowanie nowych technik, będących rezultatem nowych wynalazków i usprawnień techniczno-organizacyjnych (gdy mamy do czynienia z czystym postępem technicznym). Postęp naukowy i rosnące stale możliwości jego produkcyjnego zastosowania będą odgrywały coraz większą rolę we wzroście wydajności i produkcyjności pracy, która jest głównym czynnikiem wzrostu dochodu narodowego, a więc również podstawą wzrostu dobrobytu społeczeństwa.


Czynniki ekonomiczne wzrostu można podzielić na cztery grupy:

1. bezpośrednie - wydajność pracy i zatrudnienia,
pośrednie - związane z rozwojem służby zdrowia, oświaty itp.,

2. wewnętrzne - zależne od zasobów majątkowych, pracy i bogactwa naturalnego,
zewnętrzne - związane z udziałem w handlu międzynarodowym,

3. inwestycyjne - nakłady na przyrost majątku,
pozainwestycyjne - wzrost wydajności przez podnoszenie kwalifikacji,

4. ekstensywne - związane ze wzrostem zatrudnienia i przyrostem majątku,
intensywne - wzrost wydajności pracy i produktywności majątku.