Bankowy Fundusz Gwarancyjny

Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym (weszła w życie z dniem 17 lutego 1995 r.) wprowadziła do polskiego porządku prawnego instytucję zupełnie nową, która nie miała wcześniej swojego odpowiednika.

Ustawa ta określa zasady tworzenia i funkcjonowania systemów obowiązkowego i umownego gwarantowania środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych oraz rodzaje działań, które mogą być podejmowane w celu udzielania bankom pomocy w sytuacjach zagrożenia utratą wypłacalności. Obowiązkowym systemem gwarantowania środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych objęte są banki oraz zrzeszenia regionalne banków spółdzielczych.

Zasadniczym celem Bankowego Funduszu Gwarancyjnego są:

Po uchwaleniu ustawy o BFG, jego gwarancjami objęte zostały depozyty osób fizycznych oraz niefinansowych osób prawnych we wszystkich bankach, niezależnie od formy własności i daty powstania.

Gwarantowane są środki pieniężne zgromadzone na rachunkach bankowych przez tego samego deponenta, na które wystawiono dowody imienne w walucie polskiej oraz w walutach obcych, bez względu na liczbę umów zawartych z tym bankiem. Jednak gwarancja Funduszu jest ograniczona co do wysokości i obejmuje wymienione środki łącznie z odsetkami naliczonymi do dnia upadłości w wysokości:

• równowartość w złotych 1000 euro w 100% wartości środków gwarantowanych,
• przekraczające równowartość w złotych 1000 euro, a nie przekraczające równowartości w złotych 8000 euro w 90% wartości środków gwarantowanych.

Ogólne warunki i formy udzielania pomocy podmiotom objętym systemem gwarantowania reguluje uchwała Rady Bankowego Funduszu Gwarancyjnego. Fundusz udziela pożyczek, gwarancji lub poręczeń na warunkach korzystniejszych od ogólnie stosowanych przez banki. W przypadku udzielania pożyczki oprocentowanie wynosi 0,4-0,8 stopy redyskonta przez NBP, a dla banków spółdzielczych oprocentowanie może być jeszcze niższe i dopuszcza się karencję w spłacie pożyczek.

Udzielanie pomocy wymaga ustanowienia przez bank zabezpieczeń gwarantujących Funduszowi odzyskanie pożyczonych kwot wraz z należnymi odsetkami. Środki uzyskane z Funduszu powinny być wydatkowane w sposób bezpieczny i zapewniający realizację programu naprawczego przyjętego przez Fundusz. Pożyczka nie może być wykorzystana na zwrot kredytów zaciągniętych w innych bankach (lokat innych banków). Bank, wykorzystując udzielone poręczenie lub gwarancję, winien podjąć działania zmierzające do usunięcia stanu zagrożenia wypłacalności banku np. przez uzyskanie kredytu z innego banku lub rozłożenie w czasie spłaty wykorzystywanego kredytu.

Środki Funduszu pochodzą z założycielskiej wpłaty Ministerstwa Finansów i NBP oraz obowiązkowych wpłat Banków. Banki i zrzeszenia regionalne banków spółdzielczych są obowiązane wpłacać na rzecz Funduszu obowiązkowe opłaty roczne; wysokość opłaty na kolejny rok określa Rada Funduszu.

Organami Funduszu są Rada Funduszu oraz Zarząd Funduszu. W skład Rady wchodzi przewodniczący oraz dziewięciu członków, posiadających odpowiednie wykształcenie i doświadczenie, a jej kadencja trwa 4 lata. Zarząd Funduszu powołany jest przez Radę na 3 lata i składa się z pięciu członków (w tym prezesa i jego zastępcy) posiadających odpowiednie wyższe wykształcenie i co najmniej pięcioletni starz pracy w bankowości. Rada nadaje kierunek oraz sprawuje kontrolę i nadzór, a Zarząd kieruje bieżącą działalnością Funduszu.

Banki i zrzeszenia mogą także tworzyć fakultatywne umowne systemy gwarantowania środków pieniężnych wychodzące poza granice obowiązków wynikających z omawianej ustawy.