Jesteś tutaj

Pojęcie systemu bankowego

System bankowy jest to ogół instytucji bankowych oraz norm prawnych, ustalających organizację, zakres i zasady działania banków.
Systemy bankowe poszczególnych krajów różnią się między sobą. Rodzaje instytucji, które stanowią ich elementy, można klasyfikować według różnych kryteriów.


Do czynników powodujących, że dany system bankowy ma swoją tożsamość uznawaną w skali krajowej, jak i międzynarodowej można zaliczyć:
  • Instytucjonalizację ładu społecznego (system prawa zwyczajowego lub kodeksowego),
  • Kulturę zawierania umów,
  • Poziom rozwoju cywilizacyjnego,
  • Rodzaj dyfuzji kulturowej (rozbudowa imperium, świadome zapożyczanie, spontaniczne przenikanie wzorców),
  • Ustrój państwa i tożsamość narodową,
  • Historię narodu,
  • Rozwój systemu edukacyjnego,
  • Zmiany w strukturze i wolumenie popytu na usługi bankowe,
  • Stopień dojrzałości gospodarki rynkowej i jej zdolność do kreowania i wdrażania innowacji.

Oddziaływanie tych czynników na rozwój systemów bankowych poszczególnych krajów miało istotny wpływ na ich strukturę instytucjonalną, własnościową i zakres działania, a zwłaszcza związki z przedsiębiorstwami.
Trzy modele funkcjonowania systemu bankowego:
  • Model anglosaski, cechujący się pewną równowagą potencjału finansowego banków i finansowych przedsiębiorstw,
  • Model japońsko-francuski, o przewadze banków znajdujących się wszakże pod znaczącą kontrolą organów państwowych,
  • Model kontynentalny, określany również jako niemiecki, o wyraźnej przewadze niezależnego od państwa sektora bankowego nad przedsiębiorstwami.

Główne typy systemów bankowych to:
  • Monobankowy – kierowany i planowany bezpośrednio,
  • Bankowości uniwersalnej – oparty na kierowanej przez rynek działalności usługowej banku w dowolnym obszarze obrotu kredytowego i papierów wartościowych, która ma umożliwić optymalne zaspokojenie zapotrzebowania gospodarki na środki finansowe,
  • Bankowości specjalistycznej – oparty bądź na grupach kapitałowych (lub własności rodzinnej) instytucji kredytowych, wykonujących operacje depozytowe i kredytowe bez możliwości łączenia ich z obrotem papierami wartościowymi (commercial bank), bądź instytucjach zajmujących się wyłącznie operacjami związanymi ze sprzedażą, zakupem i zarządzaniem papierami wartościowymi (investment bank).

System bankowy spełnia w gospodarce następujące funkcje:
  • Zapewnienie sposobów rozliczania i dokonywania płatności umożliwiających handel,
  • Zapewnienie mechanizmów gromadzenia środków finansowych oraz ich rozdysponowania w różnych przedsięwzięciach,
  • Zapewnienie sposobów transferu środków w czasie, ponad granicami i pomiędzy sektorami,
  • Zapewnienie skutecznych procedur zarządzania ryzykiem,
  • Zapewnienie informacji cenowej, co pozwala na koordynowanie zdecentralizowanego podejmowania decyzji w różnych sektorach gospodarki
  • Zapewnienie sposobów pokonania problemu niedostatku motywacji wtedy, gdy jedna ze stron transakcji finansowej dysponuje informacjami, których druga nie posiada.

  • Przedstawione funkcje systemu bankowego nawiązują pośrednio do koncepcji dwóch triad w analizowaniu usług bankowych:

    1. Funkcje pieniądza w gospodarce rynkowej:

  • Środek rozliczeń,
  • Jednostka miary wartości,
  • Środek skarbienia (gromadzenia bogactwa).
  • 2. Motywy posiadania pieniądza w gospodarce rynkowej:

  • Doprowadzenie do skutku zawartych kontraktów,
  • Ostrożność,
  • Możliwość spekulacji.