- Strona główna szkoły
- Strona główna serwisu 'edu'
- Ekonomia
- Ekonomia jako nauka o gospodarowaniu
- Ekonomia jako nauka społeczna
- Podstawowe kierunki rozwoju myśli ekonomicznej
- Pojęcie, rodzaje i cechy praw ekonomicznych
- Potrzeby ludzkie i źródła ich powstawania
- Źródła zaspokajania potrzeb
- Zasoby ekonomiczne - czynniki wytwórcze
- Proces produkcji jako podstawa działalności gospodarczej
- Wybór i koszt alternatywny
- Granica możliwości produkcyjnych
- Zasada racjonalnego gospodarowania
- Towar i jego cechy
- Pojęcie i rodzaje rynku
- Elementy i funkcje rynku
- Cena i jej funkcje
- Mikroekonomia rynku
- Zachowania konsumenta na rynku
- Zachowanie producenta na rynku
- Rynek czynników wytwórczych
- Mechanizmy regulacji gospodarki
- Makroekonomiczna analiza produktu i dochodu w gospodarce
- Bezrobocie i inflacja
- Wzrost i cykliczny rozwój gospodarki
- Międzynarodowa współpraca i integracja gospodarcza
- Ekonomia jako nauka o gospodarowaniu
- System bankowy Polski
- Definicja Systemu Bankowego
- Rodzaje systemów bankowych
- Historia Polskiego systemu bankowego
- Podstawy prawne działania banków
- Struktura systemu bankowego
- Narodowy Bank Polski
- Banki operacyjne
- Schemat bankowości polskiej
- Komisja Nadzoru Finansowego
- Krajowa Izba Rozliczeniowa
- Związek Banków Polskich
- Bankowy Fundusz Gwarancyjny
- Systemy bankowe USA i Japonii
- O stronie www
Cena i jej funkcje
W ekonomii słowo wartość ma szczególne znaczenie. Odnosi ono się do wartości wymiennej. Innymi słowy wartość czegoś jest wyrażona za pomocą rzeczy, na które to coś jest wymienne.
Cena jest pieniężnym wyrazem wartości towaru.
Ceny pieniężne są rzeczywistymi miarami wartości wymiennej - one określają ile warta jest jedna rzecz w przeliczeniu na inne. Ponieważ niemal wszystkie dobra i usługi mają ceny pieniężne, to łatwo jest określić, ile jest warta rzecz w przeliczeniu na inną. Przykładowo, jeśli cena dobra A wynosi 4 zł, a cena dobra B wynosi 2 zł, to wiemy, że jedna jednostka dobra A jest warta tyle, co dwie jednostki dobra B.
Cena spełnia trzy zasadnicze role w życiu gospodarczym: informacyjną, dochodową, redystrybucyjną.
Informacyjna funkcja ceny.
Funkcja ta ma dwa aspekty. Cena, jako pieniężny wyraz wartości towarów, daje określoną informacje z jednej strony dla producentów, z drugiej strony dla konsumentów (nabywców). Informuje ona producenta o opłacalności produkcji danego towaru. Informacja ta wpływa na określony wybór przez wytwórców struktury i wielkości produkcji. Na podstawie informacji o poziomie cen podmioty gospodarcze prowadzą rachunek ekonomiczny, który stwarza możliwości wyboru wariantu optymalnego. Ceny środków produkcji z kolei informują producentów o możliwościach inwestycyjnych oraz stwarzają podstawę do restrukturyzacji produkcji. Dla producenta taki sam charakter jak ceny wewnętrzne krajowe mają ceny międzynarodowe, które pozwalają wytwórcy określić optymalny poziom, strukturę oraz kierunki eksportu i importu. Podobnie poziom cen towarów i usług informuje konsumentów o możliwościach nabycia określonych dóbr. Przy założeniu stałych dochodów konsumenci starają się nabywać takie towary, które w możliwie najlepszy sposób zaspokoją ich potrzeby. Informacyjna funkcja cen w tym przypadku kształtuje różnorodne modele spożycia indywidualnego. Oczywiście decydujące znaczenie dla każdego wyboru modelu spożycia ma wielkość uzyskiwanych dochodów. Pełniąc tę funkcję cena spełnia swoją rolę wówczas, gdy w odpowiedni sposób odzwierciedla ona warunki produkcji (nakłady) i realizacji (równowaga popytu i podaży) poszczególnych towarów i usług. Niespełnienie przez cenę tych warunków w zasadzie zawiesza realizację informacyjnej funkcji ceny. Może też dojść do sytuacji, kiedy informacyjna funkcja ceny ma charakter jednokierunkowy. Występuje to wówczas, gdy ceny informują prawdziwie tylko producentów lub tylko konsumentów. Informacja jednokierunkowa oparta jest na systemie dwóch izolowanych od siebie układów cen dla dostawców i odbiorców i najczęściej występuje to w gospodarkach nierynkowych.
Dochodowa funkcja cen.
Ceny towarów i usług powinny obejmować odtworzenie wszystkich kosztów ponoszonych na ich wyprodukowanie oraz zapewnić określoną nadwyżkę (wartość dodatkową) niezbędną do finansowania rozwoju społeczno - ekonomicznego. Podmioty indywidualne traktują cenę, a konkretnie cały system cen rynkowych, jako główny parametr w kalkulacji rentowności swojej działalności gospodarczej. Określona cena ma zapewnić producentom odtworzenie kosztów i pełną nadwyżkę na potrzeby rozwoju przedsiębiorstwa.
Redystrybucyjna funkcja cen.
Cena może wpływać na redystrybucję dochodów. Wysoka cena uniemożliwia biedniejszym zakup, obniżenie ceny dopuszcza biedniejszych do możliwości nabycia dóbr gospodarczych. Ceny spełniają również omawianą funkcję, albowiem są narzędziem redystrybucji dochodów. Jeśli teoretycznie przyjmiemy, że konsumenci nabywają towary po cenach wyższych od ich wartości, to tym samym zmniejszają się dochody realne nabywców w stosunku do dochodów nominalnych. Wówczas, gdy nabywcy kupują towary po cenach niższych od wartości, ich realne dochody relatywnie wzrastają. Redystrybucja dochodów nominalnych występuje najczęściej w przypadku konsumentów, ponieważ nabywcy środków produkcji przenoszą wzrost cen tych środków koszt wytwarzanych przez siebie towarów. W gospodarce rynkowej ceny wyższe od wartości najczęściej ustalają monopole. Cenowa redystrybucja dochodów może być również dokonywana przez organy władzy gospodarczej. Polega to min. Na stosowaniu zróżnicowanych obciążeń cen podatkami lub też na zakresie ich subwencjonowania.
Rodzaje i kategorie cen
Niezależnie od rodzaju gospodarki, czy typów rynku, wytwarzane towary w "drodze" od producenta do nabywcy z reguły przechodzą więcej niż jeden szczebel organizacyjny. Dotyczy to zarówno obrotu środkami konsumpcji, jak też środkami produkcji, przy czym w drugim przypadku najczęściej występuje mniej ogniw (szczebli) inna oczywiście większa od ceny, którą uzyskał producent.
Struktura ceny detalicznej określa w sposób przejrzysty rodzaje cen. Producent sprzedaje wytworzony produkt po cenie zbytu, którą tworzą najogólniej - koszty wytwarzania towarów, zysk, oraz wszelkiego rodzaju podatki związane z produkcją. Pośrednicy przy sprzedaży, czyli przedsiębiorstwa i firmy hurtowe, sprzedają towary po cenie hurtowej, obejmującej cenę zbytu oraz marżę hurtową.
Cena jest pieniężnym wyrazem wartości towaru.
Ceny pieniężne są rzeczywistymi miarami wartości wymiennej - one określają ile warta jest jedna rzecz w przeliczeniu na inne. Ponieważ niemal wszystkie dobra i usługi mają ceny pieniężne, to łatwo jest określić, ile jest warta rzecz w przeliczeniu na inną. Przykładowo, jeśli cena dobra A wynosi 4 zł, a cena dobra B wynosi 2 zł, to wiemy, że jedna jednostka dobra A jest warta tyle, co dwie jednostki dobra B.
Cena spełnia trzy zasadnicze role w życiu gospodarczym: informacyjną, dochodową, redystrybucyjną.
Informacyjna funkcja ceny.
Funkcja ta ma dwa aspekty. Cena, jako pieniężny wyraz wartości towarów, daje określoną informacje z jednej strony dla producentów, z drugiej strony dla konsumentów (nabywców). Informuje ona producenta o opłacalności produkcji danego towaru. Informacja ta wpływa na określony wybór przez wytwórców struktury i wielkości produkcji. Na podstawie informacji o poziomie cen podmioty gospodarcze prowadzą rachunek ekonomiczny, który stwarza możliwości wyboru wariantu optymalnego. Ceny środków produkcji z kolei informują producentów o możliwościach inwestycyjnych oraz stwarzają podstawę do restrukturyzacji produkcji. Dla producenta taki sam charakter jak ceny wewnętrzne krajowe mają ceny międzynarodowe, które pozwalają wytwórcy określić optymalny poziom, strukturę oraz kierunki eksportu i importu. Podobnie poziom cen towarów i usług informuje konsumentów o możliwościach nabycia określonych dóbr. Przy założeniu stałych dochodów konsumenci starają się nabywać takie towary, które w możliwie najlepszy sposób zaspokoją ich potrzeby. Informacyjna funkcja cen w tym przypadku kształtuje różnorodne modele spożycia indywidualnego. Oczywiście decydujące znaczenie dla każdego wyboru modelu spożycia ma wielkość uzyskiwanych dochodów. Pełniąc tę funkcję cena spełnia swoją rolę wówczas, gdy w odpowiedni sposób odzwierciedla ona warunki produkcji (nakłady) i realizacji (równowaga popytu i podaży) poszczególnych towarów i usług. Niespełnienie przez cenę tych warunków w zasadzie zawiesza realizację informacyjnej funkcji ceny. Może też dojść do sytuacji, kiedy informacyjna funkcja ceny ma charakter jednokierunkowy. Występuje to wówczas, gdy ceny informują prawdziwie tylko producentów lub tylko konsumentów. Informacja jednokierunkowa oparta jest na systemie dwóch izolowanych od siebie układów cen dla dostawców i odbiorców i najczęściej występuje to w gospodarkach nierynkowych.
Dochodowa funkcja cen.
Ceny towarów i usług powinny obejmować odtworzenie wszystkich kosztów ponoszonych na ich wyprodukowanie oraz zapewnić określoną nadwyżkę (wartość dodatkową) niezbędną do finansowania rozwoju społeczno - ekonomicznego. Podmioty indywidualne traktują cenę, a konkretnie cały system cen rynkowych, jako główny parametr w kalkulacji rentowności swojej działalności gospodarczej. Określona cena ma zapewnić producentom odtworzenie kosztów i pełną nadwyżkę na potrzeby rozwoju przedsiębiorstwa.
Redystrybucyjna funkcja cen.
Cena może wpływać na redystrybucję dochodów. Wysoka cena uniemożliwia biedniejszym zakup, obniżenie ceny dopuszcza biedniejszych do możliwości nabycia dóbr gospodarczych. Ceny spełniają również omawianą funkcję, albowiem są narzędziem redystrybucji dochodów. Jeśli teoretycznie przyjmiemy, że konsumenci nabywają towary po cenach wyższych od ich wartości, to tym samym zmniejszają się dochody realne nabywców w stosunku do dochodów nominalnych. Wówczas, gdy nabywcy kupują towary po cenach niższych od wartości, ich realne dochody relatywnie wzrastają. Redystrybucja dochodów nominalnych występuje najczęściej w przypadku konsumentów, ponieważ nabywcy środków produkcji przenoszą wzrost cen tych środków koszt wytwarzanych przez siebie towarów. W gospodarce rynkowej ceny wyższe od wartości najczęściej ustalają monopole. Cenowa redystrybucja dochodów może być również dokonywana przez organy władzy gospodarczej. Polega to min. Na stosowaniu zróżnicowanych obciążeń cen podatkami lub też na zakresie ich subwencjonowania.
W ekonomii nie posługujemy się ceną absolutną jakiegoś produktu lecz jego ceną relatywną, tzn. w porównaniu do cen innych produktów i usług.
Stwierdzenie, że cena 1 kg mięsa wołowego jest wysoka lub niska znaczy bardzo niewiele z ekonomicznego punktu widzenia. Znacznie ważniejsze są relacje ceny mięsa do cen ich produktów, np. do ceny 1 kg masła, 1 litra benzyny, itp.
Zmiany cen relatywnych a nie absolutnych stanowi informację rynkową, na którą reagują indywidualne podmioty gospodarcze. Cena relatywna jakiegoś produktu informuje kupujących o ilości dobra, które należy poświęcić aby produkt ten kupić. Znajduje to swoje odzwierciedlenie w rozmiarach popytu na poszczególne dobra a także w rozmiarach podaży tych dóbr na rynku. Informacje dla podmiotów gospodarczych przekazywane są przez wyższą lub niższą cenę relatywną przy czym ani kupujący ani sprzedający nie musi wiedzieć dlaczego cena relatywna ulega zmianie.
Zmiany cen relatywnych mogą mieć odmienne znaczenie dla kupujących i sprzedających. Wzrost ceny relatywnej danego produktu umożliwia sprzedającemu osiągnięcie wyższych zysków (przynajmniej przez pewien okres czasu). W konsekwencji sprzedający może podjąć decyzję o alokacji zasobów właśnie w kierunku produkcji dóbr, na które cena relatywnie wzrasta. Dla kupującego wzrost ceny relatywnej jakiegoś produktu oznacza, iż utrzymanie konsumpcji tego produktu na dotychczasowym poziomie wymaga rezygnacji z większej ilości innego produktu. Może okazać się, że w pewnym momencie kupujący nie będzie już skłonny rezygnować z konsumpcji innego dobra po to, aby konsumować ciągle tą samą ilość dobra relatywnie droższego. Kupujący dokona wówczas alokacji swoich zasobów w kierunku dobra relatywnie tańszego. Zmiany cen relatywnych produktów i usług stanowią informację, na podstawie której podmioty gospodarcze podejmują decyzje o alokacji zasobów.
Rodzaje i kategorie cen
Niezależnie od rodzaju gospodarki, czy typów rynku, wytwarzane towary w "drodze" od producenta do nabywcy z reguły przechodzą więcej niż jeden szczebel organizacyjny. Dotyczy to zarówno obrotu środkami konsumpcji, jak też środkami produkcji, przy czym w drugim przypadku najczęściej występuje mniej ogniw (szczebli) inna oczywiście większa od ceny, którą uzyskał producent.
Struktura ceny detalicznej określa w sposób przejrzysty rodzaje cen. Producent sprzedaje wytworzony produkt po cenie zbytu, którą tworzą najogólniej - koszty wytwarzania towarów, zysk, oraz wszelkiego rodzaju podatki związane z produkcją. Pośrednicy przy sprzedaży, czyli przedsiębiorstwa i firmy hurtowe, sprzedają towary po cenie hurtowej, obejmującej cenę zbytu oraz marżę hurtową.
Posted 28. styczeń 2010 - 16:52 by admin