12. Zakończenie

Potężny kryzys, jaki dotknął japoński system bankowy w latach dziewięćdziesiątych, miał swoje główne źródło w licznych specyficznych cechach gospodarki Japonii, w tym w szczególności w ścisłym powiązaniu między państwem, przedsiębiorstwami i bankami. Banki, oczekując nieograniczonych gwarancji państwowych, przez długi czas angażowały się w kredytowanie przedsiębiorstw nie mających faktycznie zdolności kredytowej. Z drugiej strony deponenci wierząc, że takie gwarancje istnieją, praktycznie nie przywiązywali wagi do wyboru banku.
W efekcie mechanizmy rynkowe i wynikająca z nich dyscyplina finansowa w sektorze bankowym działały w sposób bardzo ograniczony. Słabości te dały o sobie znać w sposób dotkliwy w sytuacji, gdy w jednym czasie zbiegło się kilka negatywnych zjawisk. Dążąc do zapobieżenia totalnej katastrofie w systemie bankowym Bank Japonii musiał podjąć bardzo aktywne działania jako pożyczkodawca ostatniej instancji, a rząd wydatkować ogromną sumę pieniędzy publicznych.
Konieczne też okazało się dokonanie wielkich zmian w regulacjach prawnych, a ponadto zmniejszenie wpływów Ministerstwa Finansów na sektor bankowy oraz zapewnienie Bankowi Japonii rzeczywistej niezależności w kształtowaniu polityki pieniężnej. Bolesne doświadczenia z kryzysu lat dziewięćdziesiątych w systemie bankowym wyraźnie uzmysłowiły potrzebę znalezienia jakiegoś rozsądnego rozwiązania, łączącego ochronę banków przez państwo z mechanizmami rynkowymi, skłaniającymi banki do rentownego, ale jednocześnie dostatecznie ostrożnego działania.